تبين اصطلاحنامه سينماي ايران

«تبين اصطلاحنامه سينماي ايران»
نگاهي اجمالي به سينماي 1358 تا 1382

محسن شمس
Aftab@aftaban.com



تاريخ سينماي ايران از سال 1308 تا ابتداي سال سينمايي1382 قريب به 2500 فيلم بلند سينمايي رادر فهرست خود ثبت كرده است.حدود 1100عنوان از اين تعداد در سال هاي بين 1357تا ابتداي سال 382 توسط 370 نفر كارگردان توليد شده است.

بررسي «نظام معاني ومفاهيم» در سينماي ايران از منظر «هستي شناسي» و تنظيم ارتباطات و مناسبات بين آنها از جمله ضرورت هايي است كه تاكنون كمتر به آنو توجه شده است.چگونگي تنظيم روش هاي فهرست نويسي، مستند سازي، طبقه بندي و دسته بندي علمي و كاربردي توليدات سينمايي و توليد و توزيع اطلاعات درعصر«تكنولوژي اطلاعات»نيز از جمله موار ديگري است كه درباره آن كاري در خور شان انجام نشده است. آنچه كه در اين زمينه ها وجود دارد، صرفا به بازنويسي عنوان بندي (سروته) فيلم ها بسنده كرده اند.هرچند اين تلاش ها در جاي خود قابل تقدير است.

با توجه به وجوه متفاوت كاركردهاي سينما در عرصه هاي اجتماعي ،فرهنگي و هنري و فراگيري گونه ها، موضوعات و مضامين به كار گرفته شده دراين آثار(قالب هاي داستاني و غير داستاني)،تحليل محتوا»ي آثار ياد شده گذشته از كاربردهاي تخصصي در حوزه سينما مي تواند تصويري «ساختمند» از شرايط و احوال سياسي و اجتماعي تاريخ يكصد ساله معاصر ارايه كند. همچنين ميزان توجه سينما به جنبه هاي مختلف تاريخ، جامعه، فرهنگ و... مورد ارزيابي كمي و كيفي قرار گرفته و از سوي ديگر ظرفيت هاي دراماتيك و تصويري هريك از رويدادها و عناصر اجتماعي،فرهنگي و تاريخي مورد بررسي قرار گيرد.

نمايه سازي، فهرست نويسي و طبقه بندي، عنوان بندي ها و همچنين محتواي آثار سينمايي از جمله اقذامات بنيادي است كه دراين مسير بايد انجام شود. تهيه فهرست هاي كاربردي مختلف ازجمله نتايج اين مطالعه مي تواند باشد. برقراري امكان ارايه اطلاعات از طريق بانك هاي اطلاعاتي ، شبكه هاي رايانه ايي و محيط اينترنت بصورت چند رسانه ايي از ديگر اهداف اين پژوهش است. فهرست پيوست ضمن معرفي بخش هايي از اين مطالعه،نگاهي اجمالي دارد به عملكرد (كمي و كيفي) سينماي ايران در سال هاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي بدون هيچ تحليل و اظهار نظر. شايان توجه است، كليه عبارات فهرست شده عينا از منابع مختلف جاري (مجلات،روزنامه ها و كتب ) نقل شده است. فهرست نويسي مقدماتي و نمايه سازي از آثار توليد شده (حدود 10000عنوان ) با هدف تبين اصطلاحنامه تخصصي – موضوعي سينماي ايران هم اكنون به پايان رسيده است . اصطلاحات زير به دوشكل مرتب سازي و ارايه شده است :

• مرتب سازي اصطلاحات به ترتيب حروف الفبا

آبرومندانه ترين فيلم سينماي ايران درباره فلسطين بازمانده 1374
اثر ماندرگار در سينماي ايران طلسم 1365
اثر ماندرگار در سينماي ايران هور در آتش 1370
اثري ارزشمند فرش باد 1381
اثري پرتعليق و جذاب خفاش 1376
اثري دقيق كاغذ بي خط 1380
از آثار مطرح سينماي ايران باشو 1365
از آثار مطرح سينماي ايران خانه دوست كجاست 1365
از آثار مطرح سينماي ايران در كوچه هاي عشق 1369
از آثار مطرح سينماي ايران مسافران 1370
از آثار مطرح سينماي ايران يك بار براي هميشه 1371
از پرفروش ترين فيلم هاي تاريخ سينماي ايران كلاه قرمزي و سرو ناز 1381
از غافلگير كننده ترين فيلم هاي جشنواره 21 تهران، ساعت 7 صبح 1381
ازنخستين تجربه هاي آماتوري در سينماي جنگ كيلومتر 5 1362
الگو برداري از فيلم آمريكايي رمبو افعي 1371
الگوسازي در فيلم جنگي ديده بان 1367
انتقاد به روحانيت زير نور ماه 1379
انتقاد نسبت به مناسبات سياسي اجتماعي ايران كاغذ بي خط 1380
ايده مرد دو زنه شوكران 1378
بازي پر انرژي و فعال ليلي بامن است 1374
بازيگر مرد در نقش يك زن آدم برفي 1376
بازيگري فوق العاده پرده آخر 1369
بازيگري، يك بازيگر در نقش خودش محور داستان قرار دارد هنرييشه 1371
بهترين كشف جشنواره21 راي باز 1381
پايان غير خوش موميايي 3 1378
پرافتخارترين فيلم سينماي ايران در عرصه جهان طعم گيلاس 1376
پرفروش ترين فيلم سياسي تاريخ سينماي ايران بايكوت 1364
پلي بين سينماي سالم و مخاطبان متعدد آدم برفي 1376
پلي ميان عامه مردم و فيلم هاي كم تماشاگر سجاده آتش 1372
پيامدهاي اجتماعي جنگ عروس 1369
تاريخ سينما در ايران ناصر الدين شاه اكتور سينما 1370
تجربه غير متعارف فيلمسازي كاغذ بي خط 1380
تجربه گرايي نامه هاي باد 1381
تصويري سياه و فقر زده از ايران دايره 1378
تضاد سنت و عقل قرمز 1377
تفاوت با ساير فيلم هاي مستند ياد و يادگار 1379
توليد خارج از كشور آدم برفي 1376
توليد سنگين و پر هزينه افق 1367
تيتراژ خاص سايه به سايه 1375
تيتراژ روي پاره هاي يك كارتن هتل كارتن 1375
جوانترين كارگردان سينماي ايران سيب 1376
حادثه پردازي سگ كشي 1379
حال و هواي فيلم هاي اوايل انقلاب آخرين تك سوار 1377
حركات موزوون قطعه نا تمام 1379
حركت روي دست بماني 1380
حركت فوق العاده دوربين تهران، ساعت 7 صبح 1381
حضور موثر بازيگران پري 1373
خوش ساخت عروس 1369
روايت يك قصه بي فراز و نشيب كاغذ بي خط 1380
رويكردي تازه در سينماي كمدي پس از انقلاب مرد عوضي 1376
زن گرايي شوكران 1378
ساخت دقيق و حساب شده سايه به سايه 1375
ساختار خوب پري 1373
ساختاري نو و هنرمندانه در فيلمنانه از كرخه تا راين 1371
سال هاي آغازين سينماي ايران گراند سينما 1367
سال هاي اول پس از پيروزي انقلاب اسلامي نيمه پنهان 1379
سنت هيچكاكي، حضور كوتاه كارگردان در فيلم اين جا چراغي روشن است 1381
سينماي آرمانگراي پس از ييروزي انقلاب اسلامي حماسه مجنون 1372
سينماي بعد از دوم خرداد دختري با كفش ها كتاني 1377
سينماي خياباني دهه 50 راي باز 1381
سينماي دفاع مقدس، طنز ليلي بامن است 1374
سينماي ضد قصه بماني 1380
سينماي كمدي، هجوآميز نان و عشق و موتور 1000 1380
سينماي لمپني قبل از انقلاب جان سخت 1376
سينماي وحشت قرمز 1377
شخصيت قهرمان فيلم، در محدوده قدرت قرار دارد. نيمه پنهان 1379
شكستن تابوهاي كلاسيك سينماي پس از انقلاب دنيا 1381
شكل تازه برخورد نيروهاي انتظامي با جوانان دختري با كفش ها كتاني 1377
صحنه هاي متعدد اكشن خفاش 1376
صحنه، مكان هاي محدود و بسته كاغذ بي خط 1380
عشق، مثلث عشق مارال 1379
فضاي روشنفكرانه و هنري كاغذ بي خط 1380
فضاي سوريال خانه اي روي آب 1380
فضايي تلخ و سياه رنگ شب 1379
فيلمبرداري در آسمان حمله به اچ 3 1373
فيلمبرداري سيال و پر تحرك شب هاي روشن 1381
فيلمبرداري، نگاه ناظر دوربين بماني 1380
فيلمنامه مطرح بودن يا نبودن 1376
فيلمنامه، محصول كارگاه فيلمنامه نويسي حوزه هنري شوكران 1378
فيلمي براي ايرانيان خارج از كشور عشق گمشده 1378
فيلمي خشن و افسار گسيخته كمكم كن 1376
فيلمي قابل قبول شام آخر 1380
فيلمي ملهم از تاثيرات جنبش دگما 95 آبادان 1381
فيلمي موفق و پر مخاطب مرد عوضي 1376
كارگرداني، ميزانسن هاي پيچيده پرده آخر 1369
كليشه هاي معمول سينماي تجاري بي همتا 1380
كمدي ترين فيلم سياسي سال هاي اخير موميايي 4 1378
گفتگو هاي پيچيده پري 1373
مخاطب عام و جشنواره هاي نخبه گرا زندان زنان 1380
مردم شناسي، مراسم نيايش باران زشت و زيبا 1377
مشكل مميزي دايره 1378
مشكل مميزي رنگ شب 1379
مضمون تازه دنياي وارونه 1376
مضمون ضد جنگ عروسي خوبان 1367
مضمون غير متعارف عروسي خوبان 1367
مطرح ترين فيلم سينماي ايران پس ازانقلاب دونده 1364
معرفي به آكادمي علوم و هنرهاي سينمايي زير درختان زيتون 1372
معيارهاي متفاوت با جريان رايج سينماي ايران اي . بي . سي آفريقا 1380
ملودرام عشقي نغمه 1381
موضوع ازدواج موقت شوكران 1378
موضوع بكر زير نور ماه 1379
موضوع جسارت آميز زير نور ماه 1379
موضوع جسورانه بودن يا نبودن 1376
موضوع حساس زير نور ماه 1379
موضوع، وا قعه كربلا، شهادت امام حسين(ع) روز واقعه 1373
موضوعي ساده كليد ازدواج 1376
موضوعي مشابه قتل هاي زنجيره ايي مشهد رنگ شب 1379
ميراث ادبي ايران ايران سراي من است 1377
نامزد دريافت جايزه اسكار 1999 بچه هاي آسمان 1375
نخستين تجربه جلوه هاي ويژه - تكنيك پرده آبي شهر در دست بچه ها 1370
نخستين تجربه صداگزاري به شيوه دالبي متواد ماه مهر 1379
نخستين فيلم كمدي جايزه 1362
نخستين فيلم ايراني، ساخته شده در آمريكا، پس ازاتقلاب عشق بدون مرز 1377
نخستين فيلم بلند سينماي انيميشن ايران خورشيد مصر 1381
نخستين فيلم بلند سينمايي انيميشن- تكنيك عروسكي ابراهيم در گلستان 1361
نخستين فيلم بلند سينمايي انيميشن- تكنيك عروسكي قصه هاي بازار 1370
نخستين فيلم جنگي مرز 1360
نخستين فيلم جنگي - دفاع مقدس برزخي ها 1361
نخستين فيلم در موضوع اتومبيلراني سرعت 1375
نخستين فيلم زيرنويس شده به روش ليزري هيوا 1377
نخستين فيلم كمدي پس از انقلاب اجاره نشين ها 1365
نخستين فيلم ورزشي صف 1363
نخستين فيلم، بكارگيري جلوه هاي ويژه ميداني سفير 1361
نخستين فيلم، ممنوعيت نمايش براي افراد كمتر از 18 سال مصايب شيرين 1377
نخستين واكنش يك فيلمساز شرقي در قبال صد سلگي سينما سلام سينما 1373
نزديك به سينماي پيش از انقلاب سام و نرگس 1380
نقد سنت ها و باورها عروس آتش 1378
نقطه عطف سينماي كمدي ايران پس از پيروزي انقلاب اجاره نشين ها 1365
نقطه عطف سينماي كمدي ايران پس از پيروزي انقلاب ليلي بامن است 1374
نگرشي فرهنگي تجاري به جنگ جنگ نفتكش ها 1372
نمونه خاص در تاريخ سينماي چهان سلام سينما 1373
نمونه خاص شيوه روايت در سينماي ايران سلام سينما 1373
نوآوري در طنز ليلي بامن است 1374
يك خط كمرنگ داستاني نامه هاي باد 1381
يك را حل براي توليد آثار هنري - تجاري كشتي آنجليكا 1367
يكي از دقيق ترين وعميق ترين فيلم هاي سينماي ايران ناخدا خورشيد 1365


• مرتب سازي به ترتيب سال توليد فيلم ها

1357
1358
1359
نخستين فيلم جنگي مرز 1360
نخستين فيلم بلند سينمايي انيميشن- تكنيك عروسكي ابراهيم در گلستان 1361
نخستين فيلم جنگي - دفاع مقدس برزخي ها 1361
نخستين فيلم، بكارگيري جلوه هاي ويژه ميداني سفير 1361
نخستين فيلم كمدي جايزه 1362
ازنخستين تجربه هاي آماتوري در سينماي جنگ كيلومتر 5 1362
نخستين فيلم ورزشي صف 1363
پرفروش ترين فيلم سياسي تاريخ سينماي ايران بايكوت 1364
مطرح ترين فيلم سينماي ايران پس ازانقلاب دونده 1364
نخستين فيلم كمدي پس از انقلاب اجاره نشين ها 1365
نقطه عطف سينماي كمدي ايران پس از پيروزي انقلاب اجاره نشين ها 1365
از آثار مطرح سينماي ايران باشو 1365
از آثار مطرح سينماي ايران خانه دوست كجاست 1365
اثر ماندرگار در سينماي ايران طلسم 1365
يكي از دقيق ترين وعميق ترين فيلم هاي سينماي ايران ناخدا خورشيد 1365
توليد سنگين و پر هزينه افق 1367
الگوسازي در فيلم جنگي ديده بان 1367
مضمون ضد جنگ عروسي خوبان 1367
مضمون غير متعارف عروسي خوبان 1367
يك را حل براي توليد آثار هنري - تجاري كشتي آنجليكا 1367
سال هاي آغازين سينماي ايران گراند سينما 1367
بازيگري فوق العاده پرده آخر 1369
كارگرداني، ميزانسن هاي پيچيده پرده آخر 1369
از آثار مطرح سينماي ايران در كوچه هاي عشق 1369
پيامدهاي اجتماعي جنگ عروس 1369
خوش ساخت عروس 1369
نخستين تجربه جلوه هاي ويژه - تكنيك پرده آبي شهر در دست بچه ها 1370
نخستين فيلم بلند سينمايي انيميشن- تكنيك عروسكي قصه هاي بازار 1370
از آثار مطرح سينماي ايران مسافران 1370
تاريخ سينما در ايران ناصر الدين شاه اكتور سينما 1370
اثر ماندرگار در سينماي ايران هور در آتش 1370
ساختاري نو و هنرمندانه در فيلمنانه از كرخه تا راين 1371
الگو برداري از فيلم آمريكايي رمبو افعي 1371
بازيگري، يك بازيگر در نقش خودش محور داستان قرار دارد هنرييشه 1371
از آثار مطرح سينماي ايران يك بار براي هميشه 1371
نگرشي فرهنگي تجاري به جنگ جنگ نفتكش ها 1372
سينماي آرمانگراي پس از ييروزي انقلاب اسلامي حماسه مجنون 1372
معرفي به آكادمي علوم و هنرهاي سينمايي زير درختان زيتون 1372
پلي ميان عامه مردم و فيلم هاي كم تماشاگر سجاده آتش 1372
حضور موثر بازيگران پري 1373
ساختار خوب پري 1373
گفتگو هاي پيچيده پري 1373
فيلمبرداري در آسمان حمله به اچ 3 1373
موضوع، وا قعه كربلا، شهادت امام حسين(ع) روز واقعه 1373
نخستين واكنش يك فيلمساز شرقي در قبال صد سلگي سينما سلام سينما 1373
نمونه خاص در تاريخ سينماي چهان سلام سينما 1373
نمونه خاص شيوه روايت در سينماي ايران سلام سينما 1373
آبرومندانه ترين فيلم سينماي ايران درباره فلسطين بازمانده 1374
بازي پر انرژي و فعال ليلي بامن است 1373
سينماي دفاع مقدس، طنز ليلي بامن است 1373
نقطه عطف سينماي كمدي ايران پس از پيروزي انقلاب ليلي بامن است 1373
نوآوري در طنز ليلي بامن است 1373
نامزد دريافت جايزه اسكار 1999 بچه هاي آسمان 1375
تيتراژ خاص سايه به سايه 1375
ساخت دقيق و حساب شده سايه به سايه 1375
نخستين فيلم در موضوع اتومبيلراني سرعت 1375
تيتراژ روي پاره هاي يك كارتن هتل كارتن 1375
بازيگر مرد در نقش يك زن آدم برفي 1376
پلي بين سينماي سالم و مخاطبان متعدد آدم برفي 1376
توليد خارج از كشور آدم برفي 1376
فيلمنامه مطرح بودن يا نبودن 1376
موضوع جسورانه بودن يا نبودن 1376
سينماي لمپني قبل از انقلاب جان سخت 1376
اثري پرتعليق و جذاب خفاش 1376
صحنه هاي متعدد اكشن خفاش 1376
مضمون تازه دنياي وارونه 1376
جوانترين كارگردان سينماي ايران سيب 1376
پرافتخارترين فيلم سينماي ايران در عرصه جهان طعم گيلاس 1376
فيلمي براي ايرانيان خارج از كشور عشق گمشده 1376
موضوعي ساده كليد ازدواج 1376
فيلمي خشن و افسار گسيخته كمكم كن 1376
رويكردي تازه در سينماي كمدي پس از انقلاب مرد عوضي 1376
فيلمي موفق و پر مخاطب مرد عوضي 1376
حال و هواي فيلم هاي اوايل انقلاب آخرين تك سوار 1377
ميراث ادبي ايران ايران سراي من است 1377
سينماي بعد از دوم خرداد دختري با كفش ها كتاني 1377
شكل تازه برخورد نيروهاي انتظامي با جوانان دختري با كفش ها كتاني 1377
مردم شناسي، مراسم نيايش باران زشت و زيبا 1377
نخستين فيلم ايراني، ساخته شده در آمريكا، پس ازاتقلاب عشق بدون مرز 1377
تضاد سنت و عقل قرمز 1377
سينماي وحشت قرمز 1377
نخستين فيلم، ممنوعيت نمايش براي افراد كمتر از 18 سال مصايب شيرين 1377
نخستين فيلم زيرنويس شده به روش ليزري هيوا 1377
تصويري سياه و فقر زده از ايران دايره 1378
مشكل مميزي دايره 1378
ايده مرد دو زنه شوكران 1378
زن گرايي شوكران 1378
فيلمنامه، محصول كارگاه فيلمنامه نويسي حوزه هنري شوكران 1378
موضوع ازدواج موقت شوكران 1378
نقد سنت ها و باورها عروس آتش 1378
پايان غير خوش موميايي 3 1378
كمدي ترين فيلم سياسي سال هاي اخير موميايي 4 1378
فضايي تلخ و سياه رنگ شب 1379
مشكل مميزي رنگ شب 1379
موضوعي مشابه قتل هاي زنجيره ايي مشهد رنگ شب 1379
انتقاد به روحانيت زير نور ماه 1379
موضوع بكر زير نور ماه 1379
موضوع جسارت آميز زير نور ماه 1379
موضوع حساس زير نور ماه 1379
حادثه پردازي سگ كشي 1379
حركات موزوون قطعه نا تمام 1379
عشق، مثلث عشق مارال 1379
نخستين تجربه صداگزاري به شيوه دالبي متواد ماه مهر 1379
سال هاي اول پس از پيروزي انقلاب اسلامي نيمه پنهان 1379
شخصيت قهرمان فيلم، در محدوده قدرت قرار دارد. نيمه پنهان 1379
تفاوت با ساير فيلم هاي مستند ياد و يادگار 1379
معيارهاي متفاوت با جريان رايج سينماي ايران اي . بي . سي آفريقا 1380
حركت روي دست بماني 1380
سينماي ضد قصه بماني 1380
فيلمبرداري، نگاه ناظر دوربين بماني 1380
كليشه هاي معمول سينماي تجاري بي همتا 1380
فضاي سوريال خانه اي روي آب 1380
مخاطب عام و جشنواره هاي نخبه گرا زندان زنان 1380
نزديك به سينماي پيش از انقلاب سام و نرگس 1380
فيلمي قابل قبول شام آخر 1380
اثري دقيق كاغذ بي خط 1380
انتقاد نسبت به مناسبات سياسي اجتماعي ايران كاغذ بي خط 1380
تجربه غير متعارف فيلمسازي كاغذ بي خط 1380
روايت يك قصه بي فراز و نشيب كاغذ بي خط 1380
صحنه، مكان هاي محدود و بسته كاغذ بي خط 1380
فضاي روشنفكرانه و هنري كاغذ بي خط 1380
سينماي كمدي، هجوآميز نان و عشق و موتور 1000 1380
فيلمي ملهم از تاثيرات جنبش دگما 95 آبادان 1381
سنت هيچكاكي، حضور كوتاه كارگردان در فيلم اين جا چراغي روشن است 1381
از غافلگير كننده ترين فيلم هاي جشنواره 21 تهران، ساعت 7 صبح 1381
حركت فوق العاده دوربين تهران، ساعت 7 صبح 1381
نخستين فيلم بلند سينماي انيميشن ايران خورشيد مصر 1381
شكستن تابوهاي كلاسيك سينماي پس از انقلاب دنيا 1381
بهترين كشف جشنواره21 راي باز 1381
سينماي خياباني دهه 50 راي باز 1381
فيلمبرداري سيال و پر تحرك شب هاي روشن 1381
اثري ارزشمند فرش باد 1381
از پرفروش ترين فيلم هاي تاريخ سينماي ايران كلاه قرمزي و سرو ناز 1381
تجربه گرايي نامه هاي باد 1381
يك خط كمرنگ داستاني نامه هاي باد 1381
ملودرام عشقي نغمه 1381

سينماي ايران و پديده ديجيتال، فرصت یا تهدید

سينماي ايران و پديده ديجيتال،
فرصت يا تهديد


همراه با ارائه :
گزارش اجمالي از روند توليد درسينماي ايران طي سال هاي 1370 تا 1381و بررسي تطبيقي فيلمسازي و فيلمساري ديجيتال




محسن شمس (كارشناس ارشد پژوهش هنر، كارشناس سينما ، طراح و برنامه ريز اطلاعات فرهنگي)


محسن شمس كارشناس سينما و فارغ التحصيل كارشناسي ارشد پژوهش هنري است. وي در حوزه مديريت فرهنگي وهنري تا كنون مسئوليت هايي داشته است كه تصدي "اداره كل توليد وپشتيباني سينمايي كشور" (80 -76) و "مجري طرح جامع اطلاعات سينمايي "(80)از اّخرين آنها است.طي سالهاي 75-72 نيز با مديريت توليد بنياد سينمايي فارابي همكاري داشته است .
وي همچنين در زمينه تاثير" تحولات تكنولوژيك در حوزه هنر ورسانه هاي تصويري" مطالعات وتحقيقاتي را انجام داده است،وي كه تدريس در دانشگاه را نيز در سابقه خود دارد. در سالهاي اخير بيشتر توجهش بر ضرورت تبيين نگرش سيستمي در حوزه فعاليتهاي فرهنگي وهنري معطوف بوده است .مطالعات درباره رايانه اي كردن فرآيند توليد فيلم “ مديريت تجهيزات فني “خدمات فني و...ازآن جمله هستند.پژوهش براي مدل سازي تاريخ سينماي ايران (درمحيط انفورماتيكي)، تبين هرم نيروي انساني سينما واصطلاحنامه تخصصي – موضوعي سينماي ايران هم اينك زيرنظر وي در حال انجام است.




واژگان كليدي: سينماي ايران،سينماي ديجيتال،تاريخ سينما ، توليد فيلم

مقاله «سينماي ايران و پديده ديجيتال،فرصت يا تهديد» ضمن ارايه نگاهي تاريخي به سير تحولات فني هنر – صنعت سينما با طرح ديدگاه هاي مختلف دست اندركاران و صاحب نظران سينمايي در حوزه كاربرد امكانات ديجيتال در سينماي جهان و ايران سعي در تبين ضرورت ها و اصول كلي اين رشته از دانش بشري دارد.
همچنين مقاله با تاكيد برطرح مسايل نو در حوزه سينما بعنوان يك ضرورت اجتناب ناپذير، با نگاهي انتقادي به رويدادهاي سال هاي اخير در سينماي ايران ،آسيب شناسي و بررسي اثرات اين روند را براي صيانت از «سينماي ملي» پيشنهاد مي نمايد.




سينماي ايران و پديده ديجيتال،
فرصت يا تهديد


همراه با ارائه :
گزارش اجمالي از روند توليد درسينماي ايران طي سال هاي 1370 تا 1381و بررسي تطبيقي فيلمسازي و فيلمساري ديجيتال

محسن شمس (كارشناس ارشد پژوهش هنر، كارشناس سينما ، طراح و برنامه ريز اطلاعات فرهنگي





نيويورك – سال 2001 ميلادي
وقتي در يك روز مطبوع تابستاني در ساحل آرام و زيبايي قدم مي زنيد،شن ها را زير پاي خود مي بينيد و گوش ماهي ها را هنگام راه رفتن خرد مي كنيد، گرماي دلپذير آفتاب را برفراز سرتان حس مي كنيد،اما هرگز سرتان را بلند نمي كنيد. زيرا اگر سرتان را بالا بگيريد موج هاي عظيمي را خواهيد ديد كه به بلندي آسمان خراش ها هستند و احتمال دارد آرامش با شكوهتان را تهديد كنند.
خيلي مضحك است كه مردم سرشان را بالا نمي گيرند شايد اين هم از خصوصيات هزاره باشد. شايد مردم مي ترسند، اگر به آينده توجه كنند يا اگر از آن چه مي ترسند صحبت كنند،همه چيز تغيير كند و آينده اي دلهر آور و پر تشويش داشته باشند.
«گادفري چشاير»
« سينما،تماشاخانه ديجيتالي- هفته نامه سينما جهان شهريور1380»

نيويورك - اوايل دهه شصت ميلادي
در اين لحظه درتاريخ سينما نمي توان پيش بيني كرد كه آيا «عكس متغير» در آينده شيوه متداول خواهد شد يا نه، يا اينكه در ظرف چند سال آينده صنعت سينمااين شيوه را اتخاذ خواهد كرد يا نخواهد كرد. اين امر بستگي دارد به آنكه فيلم هاي بعدي اين شيوه ، هنرمدانه ساخته شوند و مردم از آن پشتيباني كنند، و اين امكان نيز هميشه است كه اختراعات جالب تري كه شايد اكنون در مرحله آزمايش باشند به ميدان بيايند،زيرا كه هميشه اين سه عامل، يعني مخترع، هنرمند و تماشاگر هستند كه راه فيلم را معين مي كنند .اين سه عامل بر يكديگر تاثير متقابل دارند.سينما رااز مرزهاي سكوت گذرانده و به عرصه صدا و رنگ و فراخناي پرده هاي جديد كشانده اند. همين عوامل ممكن ساخته اند كه سينما از صورت شهر فرنگ بدوي تكامل يايد و به شكل هنري كه بر دل و جان مردم سراسر جهان مي نشيند در آيد. شگفت اينجاست كه همه اين كار در ظرف شصت سال سال صورت گرفته است.
امروز صنعت سينما بار ديگر در حال تحول و تطور است. يك بار ديگر مخترعان بعد ديگري از واقعيت در اختيار سينما گران گذارده اند تا آن را به كار برند، تماشاگران در همه جا علايم علاقه و اشتياق ار خود نشان داده اند. بار ديگر هنرمندان، ضرورت پديد آوردن فن ها و شيوه هايي كه دامنه هنر سينما را گسترش و حيات و حركت آن را افزايش خواهد داد. روبرو شده اند اين مساله اي است كه همراه هر پيشرفت فني و هر تغييري در وسايل اساسا تهيه فيلم مطرح خواهد شد . اما اين مسئله ايي است كه كه كارگردانان ها در گذشته به حل آن توفيق يافته اند و ناچار در سال هاي دراز آينده نيز از حل آن عاجز نخواهند بود. زيرا كه استعداد و تغيير و تطور و رشد ، ذات هر هنر زنده است، خاصه هنر سنما كه زنده ترين هنر هااست.
«آرتور نايت»
«،تاريخ سينما ، 1354»

نيويورك - سال 2001ميلادي
كسي ازما نخواهدپرسيد، آيا با تغييرات موافقيم ياخير، سرشماري گسترده ايي برگزارنخواهد شد كه آيا دوست داريم به جاي سينمافقط با ويديو فيلم ببينيم يا نه؟ مصرف كننده ها بدون هيچ شكايتي ازسالن هاي سينما دورخواهندشدواين دليلي نخواهدداشت مگر تصاويركهنه سلولوييدي.درمجموع حضورسينما اكنون در بهترين شرايط است و دلايل روشني دردست داريم كه نشان مي دهد، تماشاگران دوست دارند همين شكل فعلي فيلم سلولوييدي حفظ شود.اما تمام تغييرات را اين دو مورد روشن موجب خواهند شد . تكنولوژي و پول .
جورج لوكاس معتقد است كه فيلم مثل تلگراف يك پديده قرن نوزدهمي است.از دهه 1850 كه عكاسي اختراع شد .مخترعين در پي اين بودند كه راهي بيابند تا بتوان عكس ها را متحرك كرد. دستيار تابغه توماس اديسن،ويليام كندي لوري ديكسن، نوار سلولوييدي سوراخ سوراخي راباامولوسيون عكاسي آغشته كرد و باچرخاندن آن توانست فيلم متحركي بسازد.
در تاريخ سينما آمده است كه در دسامبر 1895 برادران لومير فرانسوي براي اولين بار فيلم ساخت خود را درزيرزمين گراند كافه پاريس به نمايش عمومي گذاردند. درآمريكا ابتدا نمايش فيلم قرار بود به صورت غير انتفاعي و بدون سود مالي اجرا شود.اما خيلي زود تغيير عقيده دادند.
دوربين،پروژكتور،نوار سلولوييدي و ديگر وسايل اصلي ساخت و نمايش فيلم درطول يك قرن تغيير چنداني نكرد.البته بااضافه شدن صدابه تصويردرسينماتحول بزرگي به وجود آمد، اما رنگ،تصويروايداسكرين،،صداي استريو،وغيره بيشتر جنبه تزييني داشته است .
سيستم نمايش فيلم ديجتالي نير مانند پروژكتورهاي قديم از درون اتاقكي از پشت تماشاگر به روي پرده فرستاده مي شود.اما تصاوير از طريق نور دهي به نوار سلولوييدي تهيه نمي شود. براي هر پخش كننده اي هزينه تهيه كپي هاي مختلف از يك فيلم، حمل و نقل آسيب هاي احتمالي و غيره بسيار سنگين است . وقتي سيستم ديجتالي به طور كامل جايگزين شود، ديگر نيازي به تهيه كپي نخواهد بود و ساخت آن كه بر اساس امواج و علايم ماهوره ايي است به پخش كننده امكان مي دهد كه يك كپي واحد را بتوان در چندين سينما مخابره و به نمابش در آورد.اين شكل نمايش،امكان برنامه ريزي آسان و دقيقي به پخش كننده مي دهد.
درآن زمان بيشتر فيلم ها در تقطيع هاي سينمايي ساخته خواهد شد، زيرا مردم به اين تصاوير عادت كرده اند،اما انتشار آن از طريق ماهواره اي خواهد بود كه هرنوع بهر برداري را ممكن مي كند. تصاوير اصلي تبديل به اطلاعات ديجتالي مي شوند، سپس مجددا تبديل به رنگ هاي اصلي شده و از طريق پروژكتورهايي با لنزهاي خاص به روي پرده مي افتد. اواخر ژوين 1999اين سيستم جديد در شهرهاي لس آنجلس، نيوجرزي و و نيويورك اجرا شد و فيلم هاي جنگ هاي ستاره اي:اپيزود اول، تهديد شيح و يك همسر ايده آل با اين تكنو لوژي به نمايش درآمد.تارزان كمپاني ديسني در ژوييه به همين طريق پخش شد.
...وقتي نمايش هاي ديجتالي شروع شود، همه سردرگم خواهيم شد.تصور كنيد كه همه اصطلاحات را بايد تغيير داد.اكنون جشنواره فيلم، مدرسه فيلم، منتقد فيلم و غيره داريم، اما پس از اين ديگر فيلمي وجود نخواهد داشت. مرور فيلم چه خواهد شد؟ نقد فيلم ؟...
... به نظر من پس از اين اتفاقات، سينما هم پديده ايي مثل ديدار نهايي كشتي، مسابقه هاي بسكتبال NBA،تور موسيقي پاپ، مراسم ازدواج فلان شاهزاده، مراسم بازديد شخصيتي ملي از بنايي تاريخي و ... خواهد شده و سطح آن تا فيلم هفته پايين خواهد آمد.
همه اينها را در تلويزيون مي بينيم، اما تاثير شگفت انگيزي برما ندارد.آن چه كه سينما را خاص مي كند، محدويت ها و نكات منحصر به فردي چون فيلمنامه، كارگردان، لوكيشن، بازيگر و ...به عنوان يك فناوري دقيق و ويژه است. سينماي ديجتالي همه اين ها را از بن عوض خواهد كرد. به نظر من پس از انقلاب ديجتالي دو مساله عمده پيش مي آيد:
1 ) تماشاخانه هاي ديجتالي همه امكانات تلويزيون از جمله پخش زنده و مستقيم را دارا خواهند بود.
2 ) بايد به مردم چيزي متفاوت از تلويريون خانه هايشان نشان داد تا حاضر به تحمل طي مسير سينما و پرداخت هزينه فيلم شد.
اما تنها تلويزيون نيست كه بر سينما تاثير خواهد گذاشت. انقلاب ديجيتالي امكان ارتباط دوطرفه را برقرار مي كند. وبه لطف رايانه هاي شخصي هركسي مي تواند از خانه خود شكل فيلم ها را تغيير دهد.هر بچه ايي مي تواند در آن دخل تصرف كند، ارتباط دو طرفه تلفني برقرار شود. صحنه هاي قابل تغيير به وجود بيايد و ديگر همه چيز مانند بازي هاي رايانه ايي جنگ خليج فارس ، معما ، شما در صندلي خلبان و ... خواد بود.
براي پيچيده نويس ترين مولفان نيز مشكل به وجود خواهد آمد. فرقي نمي كند كه نويسنده يك موضوع كم هزينه باشند يا مثلا اثري كه اسپيلبزگ بخواهد آن را بسازد براي هر اثري مي توان صدها نسخه و شكل تازه ساخت، نسخه شب جمعه، نسخه يك شنبه بعد و نسخعه تازه ايي براي روز چهارشنبه!اين جهنم مجموعه داران و تاريخ نگاران است . تصور كنيد كه كسي بخواهد همه اين چيزها را گرد آوري كند!هيچ فيلم جدي وجود نخواد داشت. البته وجود خواهد داشت، اما براي تماشاكردنش بايد تلويزيون را خاموش كرد و به مراكز هنري مراجعه كرد.
بيش از يكي دو دهه طول نخواهد كشيد كه آخرين سينماي آمريكا نير تبديل به تماشاخانه اي ديجتالي بشود و سينما تاثبر خود را از دست بدهد. پس براي ديدن فيم واقعي و نه آن چه به غلط فيلم ناميده خواهد شد.مي بايست به موزه هنرهاي معاصر يا موزه تصاوير متحرك رجوع كرد. قطعا آن چه بر نوار سلولوييد ثبت شده علي رغم تعلق داشتن به دوره ايي كهن هنوز محبوب و مورد علاقه مردم خواهد بود. اگر كودكي داريد كه تازه به را افتاده، پس بزودي موقعيتي خواهيد يافت تا برايش چگونگي يك فيلم سينمايي را تعريف كنيد.
اكنون تهديد شبح،يك همسر ايده آل و تارزان به طريق ديجيتالي به نمايش درآمده اند.آيا مي توانيد مردمي را تصور كنيد كه در پاييز 1927 به تماشاي آوازه خوان جاز نشسته اند؟با تماشاي اين فيلم همه تصورات آن ها از سينما به هم ريخت و از آن پس پديده ايي به نام «ناطق» وارد دنياي آنها شد.ما اين پديده جديد كه سينما يمان را ويران خواد كرد چه خواهيم ناميد؟
آن چه كه لازم است بفهميم،تغيير سينما با چيزي شبيه به تكنولوژي تلويزيوني است.طبيعي است كه تماشاخانه بيشتروبرنامه هايشان متنوع ترخواهد شد.امكان پخش برنامه زنده از رسانه اي چون تلويزيون ديگر محدوديت هاي فيلم هاي بلند داستاني را نخواهد داشت . مي توان مراسم بزرگ و جالب مثلا اسكار، انواع كنسرت هاي زنده،مسابقات ورزشي و... رادر سطحي وسيع بر پرده ايي عريض و با كيفيتي فوق العاده ديد.
«گادفري چشاير»
« سينما،تماشاخانه ديجيتالي- هفته نامه سينما جهان شهريور1380»

تهران - 1371 شمسي
پرداختن به هنر هرگز جدااز پرداختن به علم نبوده و در دوران مختلف تاريخ اگر چه رابطه علم و هنر اشكال مختلفي به خود گرفته ولي هرگز قطع نشده. امروزه در پي تكامل ابزاري كه هنرمند براي كار خود از آن بهره مي گيرد و با توليد هنر هايي مثل سينما كه ابزار پيچيده تر و حساس تر را وسيله كار خود قرار مي دهند. اشراف هنرمند به دانش استفاده از اين ابزار بيش از پيش اهميت پيدا كرده ، چنانكه خلاقيت توانايي هاي او در بسياري موارد از علم و دانش قابل تفكيك نيست .
شايد سينما كه هم هنر محسوب مي شود هم صنعت،ضمن اينكه فيلم حاصل كار جمعي از هنرمندان متخصص با مهارت هاي مختلف است . آنچه به صورت يك بدنه واحد بر پرده ظاهر مي شود از پاره هايي مجموع آمده كه هر كدام نتيجه دانش و ذوق در يك زمينه خاص است و هركدام در جذابيت فيلم اهميت بسزايي دارند.
«محمد آلادپوش»
«منابع نور مصنوعي در سينما، 1371- پايان نامه تحصيلي »
تهران – 1376 شمسي
شكل گيري هنرها همواره در طول زمان بر اساس شرايط اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي، تحت تاثير پيشرفت ها و تحولات تكنولوژيك بوده است. بر اين اساس ارتباط نزديكي بين علوم،فنون و هنرها وجود دارد. گاه ضرورت هاي تكامل تكنولوژيك منجر به تغييري در نظام زيبا شناسي يك هنر مي شود. گاه ضرورت هاي زيبا شناختي تكنولوژي تازه اي را طلب مي كند و غالبا تكامل تكنولوژيكي، خود حاصل عوامل ايديولوژيك و اقتصادي است از اين نظر ما پيوسته با تغيير و تحول در مفاهيم و تعابير اين حوزه از اندبشه بشري روبرو هستيم. اين روند بويژه در سال هاي پاياني قرن بيستم ازاهميت و دامنه زيادي برخودار بوده است. درك چگونگي سيرتكامل و شكل گيري هنرها(ي تصويري) بدون دانش عمومي از تكنو لوژي هاي آنها مشكل است. توجه به اين روند در اين سال ها ، بيانگر تحقق زمينه گسترده عبور از يك نظام و جريان اطلاعاتي – ارتباطي (به منزله يك زبان بياني) به نظام ديگر خواهد بود.از عناصر اصلي اين جريان عنصر«تصوير»است.
«محسن شمس»
«صنعت تصوير، سير تحولات با نگاهي به آينده 1376 پايان نامه تحصيلي»
تهران - 1380 شمسي
با وجود تمام مزيت ها و امكاناتي كه سينماي ديجيتال در اختيار دارد به جرات مي توان گفت سينماي ديجيتال نخواهد توانست جاي نگاتيو را درسينماي جهان بگيرد تنها مي توان گفت سالن هاي سينما جاي ديجيتال را در خودشان باز كرده اند. كساني كه سيستم هاي ضبط ديجيتال را طراحي كرده و ساخته اند به پخش سينمايي ديجيتال هم فكر كرده اند و سالن هايي طراحي كرده اند كه با تكيه به يك سيستم پخش مركزي (برادكست) فيلم هايي را كه به صورت ديجيتال ساخته شده اند هم زمان در چندين سالن سينما و تنها با يك پخش كننده اي ماهواره اي مركزي نمايش دهند اين در حالي است كه سيستم پخش آپاراتي سينماي ايران- در بهترين حالت ممكن- مربوط به دو دهه ي گذشته است .
در نهايت ذكر دوباره ي اين نكته مهم به نظر مي رسد كه سينماي ديجتال نوع جديدي از سينماست كه قرار نيست جاي نگاتيو را پر كند و خود تعاريف و محدوده هايي جدا از سينماي نگاتيو پيدا كرده. اين نوع سينما تفكر،انديشه ،طراحي ،دانش و فن خاص خود را مي طلبد كه مواردي با سينماي نگاتيو نزديكي و در مواردي هم فرسنگ ها فاصله دارد.
«تورج اصلاني»
« واردات دوربين بدون دانش، سينماي نو شماره نهم 1380»

تهران - 1380 شمسي
من سيستم ديجيتال را نمي پسندم با اينكه ار اولين نفراتي هستم كه با آن در ايران كار كرده ام. توصيه خاصي در كار نيست. حداقل در مورد اين سيستمي كه در اختبار ما هست و با توجه به مراحل پس از توليد آن مثل تبديل به نگاتيو و ...اصلا مريتي ندارد.فقط شايد سبكي آن بتواند به عنوان يك مزيت در نظر گرفته شود كه خيلي از فيلم بردارها سبكي را نمي پسندد. دوربين هر قدر سنگين تر باشد،حركاتش نرم تر است.روي سه پايه راحت تر مي نشيند و حتي براي حركت روي دست هم مناسب تر است .
«محمدرضا سكوت»
«دوربين هاي ديجيتال جاي ابزار سنتي سينما را نمي گيرند، سينماجهان شماره چهل1380»

تهران – 1381 شمسي
بحث كاربرد ديجيتال در سينما و اساسا دگرگون شدن سيستم فيلم به مقوله ويديو و حال در شكل تكنولوژيك ترش ديجيتال، بحثي است كه كم و بيش مي شود گفت جهان سينما را فرا گرفته و دلشوره هايي گاهي ابراز شده راجع به اين كه آيا اين تكنولوژي جاي كاربرد سلو لوييد را درسينما خواهد گرفت و آيا آن را كامل تر خواهد كرد؟ پاره اي به لحاظ مفهومي و به لحاظ شيوه ساختاري نسبت به آن انتقاداتي دارند، از جمله اين كه سينما را به سمت و سوي يك نوع سهل پذيري و يك نوع ساده نگري حركت خواهد داد. پاره اي نيز اعتقاد دارند كه امكاناتي كه اين مقوله سر راه فيلمسازها قرار مي دهد شرايطي را فراهم كي كند كه آنها بتوانند هر نوع ايده اي را به فيلم تبديل كنند، خاصه در شكل سينماي مولف و يابه اصطلاخ سينماي هنري كه خب اين مباحث را كم وبيش شنيده ايم از جمله مثلا نهضت دگما كه سردمدارانش بر اين باورند كه فيلمساز با اين امكانات مي تواند هر نوع ايده ايي را با مخارج ارزان و. با بودجه كم به فيلم تبديل كند و يسياري نقطه نظر هاي ديگر مثلا در CAMERA IMAGEسال 2000مايكل چيمينو يك بيانيه بلند راجع به خطر ديجيتال در سينما مطرح كرد.
از ديدگاه خودمان و در جغرافياي خودمان اگر بخواهيم به اين مقوله نگاه كنيم ،من دو ديدگاه هست كه قابل بررسي است: يكي نگرش صرفه جويانه يا تقليل بودجه و ديدگاه ساختار به اصطلاح ارزان تر در سينماست كه بنيه سينماي ايران اين بحث را پيش مي كشد.
در ايران مسير هايي كه مي توانند سينماي ارزان را مطرح كنند، قابل توجه فيلمسازان بوده و بسيارديده ايم كه شكل هاي مختلفش توسط فيلمسازهاي متعددي از جمله در راس شان كيارستمي به تجربه رسيده و تلاش هايي در اين زمينه اتفاق افتاده مثل حذف پاره ايي از مقولات تخصصي، حذف پاره ايي از عناصر جانبي و اين تا حدي پيش رفت كه ديگر در فيلم ده شاهد اين بوديم كه نه تنها گريم و صحنه و نور و بقيه مقولات، بلكه مي شود گفت به تعبير خود كيارستمي حتي كارگردان هم از شكل ساختاري سينما كنار رفت.
اين ديدگاه را از ناحيه تهيه كنندگان ايراني اگر مورد ارزيابي قرار بدهيم... به عدم شناخت دقيق آنها از اين مقوله بر مي گردد. ديدگاه تهيه كننده ايراني در كار با دوربين ديجتال بر مي گردد به اين كه مثلا نور را به شكل قابل توجهي تقليل مي دهد و مصالح ارزان تري را در اختيار فيلمبردار و نهاينا تهيه كننده قرار مي دهد.
سينماي هنري كه ساختار خودش را درگرو مفهوم مي داند به مقوله تكنيك در اجرا توجه دارد،براحتي مي تواند با اين قضايا كنار بيايد ولي سينماي حرفه ايي كه اسا سا بنيادش بر يك جور ساختار فني تر است وقتي با اين مقوله روبرو مي شود دچار گرفتاري هايي مي شود.كه حداقل من در نجربيات خودم طي يكسال گذشته آنها را لمس كرده ام.
دو فيلمي كه من سال گذشته كار كردم مي شود گفت به لحاظ ساختاري در دو مقوله كا ملا متفاوت ارزيابي مي شود، يك فيلم كاملا با ساختار دگما گونه بدون به اصطلح نور پردازي هنري و ساختار بصري ويژه از جمله عدم كاربرد نور و تركيب و دكور و ...فيلم ديگري كه دقيقا با شكل و ساختار حرفه ايي يك روش را پيش روي خودش قرار مي دهد كه سعي بكند از مقوله ديجيتال بهربرداري كاربرد نگاتيو 35 را داشته باشد. همين جا تكليف برخورد ما با اين قضيه روشن مي شود.
در ساختاري مثل فيلم آبادان تكنولوژي ديجتال برزگ ترين كمك را مي كندو بهترين بهره برداري را مي شود از اين سيستم كرد،.... اما در شكل دوم يعني شكل ساختار حرفه ايي در سينما با امكانات تكنيكي قابل توجه و به اصطلاح بكارگيري عناصر گوناگون در شكل و قالب تعرف شده خودشان،آن وقت ما يك سري مسايل و مشكلاتي روبرو مي شويم.
متاسفانه آن چه در ايران در سينماي ديجيتال ايران وجود دارد، از دوربين ها و سلير امكانات گرفته تا مكانيزمي كه براي تبديل شدن به 35 م. م. هست اساسا براي كاربردهاي حرفه ايي نيست ... كيفيتي كه به دست مي آيد فاصله بسيار زيادي دارد با كيفيتي كه از طريق نگاتيو به آن دست پيدا مي كنيم.
در فرنگ براي اين نوع كار اساسا با تكنيك HD كار مي كنند كه به لحاظ رزلوشون و ويژگي هاي بصري و ساختاري و تصويري به كلي متفاوت است با سيستم هايي كه براي كارهاي مستند و تلويزيوني يا خبرياستفاده مي كنند.
سيستم HDنه تنها مكانيزم تكنيكي و جنس تصويرش به كلي متفاوت با سيستم هاي معمول نه چندان حرفه ايي موجود در ايران است . بلكه امكانات گسترده تري را در اجزا با خودش به همراه مي آورد.
در سينماي ايران مفهوم كلي و عبارت عمومي اين واژه يعني ديجتال هنوز در ايران جا نيفتاده چون اسا سا اگر قرار بشود به آن سمت و سو حركت كنيم،آن وقت تفاوت عمده ايي در بودجه با سيستم نگانيو پيدا نخواهيم كرد. به دليل قيمت هاي بسيار بالاي دوربين هاي HD، عدسي هاي بسيار متنوع و بسيار گران اين سيستم و همچنين سيستم تبديل ديجتال به 35 م. م. كه هم موادش و هم سيستم و دستگاهي كه الان در دنيا وجود دارد ربطي به سيستمي كه در ايران اتفاق مي افتد ندارد.
«محمود كلاري»
«درباره تصوير برداري ديجيتال در سينماي ايران، صنعت سينما شماره ششم 1381»
تهران – 1381
عليرغم وجود يك چرخه فعال توليد در اين سال ها ما شاهد يك توسعه نايافتگي در اين بخش هستيم ريشه اين مسئله كجاست؟ دانش و تئوري كجا بايد توليد شود ؟ مسئوليت اين امر با كجاست ؟ در چه حوزه هايي ما نياز به طرح مباحث جديد داريم ؟ وظيفه محيط هاي آموزشي ما نسبت به تامين اين نيازها چيست ؟ به منابع آموزشي نگاه كنيد، وضعيت ترجمه و انتشار كتابهاي جديد، در طول يك دهه اخير تقريبا هيچ كتاب جديدي در حوزه مسايل فني و تكنولوژي ترجمه و چاپ نشده است. و اين در حالي است كه تاثير تحولات تكنولوژيكي در حوزه هاي مختلف توليد يك امر اجتناب پذير شده است. مباحث جديد در حوزه صداي ديجتال ، تدوين ديجتال، پردازش ديجتالي تصاوير ... تنها منبع تامين نيازهاي تئوريك اين حوزه تجربه هاي شخصي افراد است. و چگونه بايد تكنولوژي جديد را تئوريزه كنيم و در حوزه سينماي داخلي آن را نشر دهيم؟ وآن را به يك جريان بالنده و حاضر تبديل كنيم ؟
با توجه به گستردگي حوزه تحولات، اين وضعيت پيامدهاي علمي، اقتصادي و فرهنگي متفاوتي مي تواند داشته باشد. ببينيد از طرح جدي مسئله تدوين غير خطي تقريبا يك دهه مي گذرد، طرح اين موضوع در كشور ما هم در همين حدود است. قابليت ها و امكاناتي كه اين روش مي تواند در فرآيند توليد داشته باشد بر كسي پوشيده نيست و تجربه هاي موفقي در بخش خصوصي در اين زمينه داشته ايم . ولي اين فرآيند يك حلقه مفقوده دارد و آن امكان تبديل اطلاعات حاشيه فيلم به رمزهاي زماني ويديويي و بالعكس است . كه سرمايه گذاري در اين رمينه كه سرمايه گذاري ناچيزي هم است حتما بايد توسط جايي صورت بگيرد كه امكان تله سينماي پيشرفته را دارد . ولي اتفاقي نمي افتد.
در زمينه تبديل اين نوارهاي ويديو برروي نوار سلولوييد ، و اطلاق فيلم سينمايي به آنها . كه بحث درباره آن از حوصله اين فرصت خارج است . يك طبي ايجاد مي شود . موجي راه مي افتد . غير علمي و غير حرفه ايي بعد آن را سينماي(به اصطلاح) ديجيتال مي ناميم . هيچ كس هم نه نقد مي كند و نه بررسي . اشكالي ندارد بازار دنبال منافع و مطامع خودش است و ولي آنجايي كه بحث سرمايه ملي و سينماي ملي پيش مي آيد وظيفه چه كسي و يا چه نهادي است كه جلوي بروز يك انحراف را بگيرد؟ وازاتلاف زمان وفرصت هاوامكانات جلو گيري كند. و يا حداقل مسئله را رفته رفته به مسير صحيح هدايت كند.
طرح تحولات وآشنايي باآن اجتناب پذير شده، شما نشانه هاي اين تغيير رفتاررادربدنه سينما مي توانيد مشاهده كنيد. ولي مهم مديريت كيفي و كمي روند اين تحول است . هر نوع امر ترويجي و توسعه ايي اگر مطالعات لازم را پشت سر نداشته باشد. مديريت متناسب با گستردگي و اهميت موضوع را نداشته باشد . ضرورتانتيجه مطلوب در پي نخواهد داشت، ضمن اينكه هزينه هاي اين تغييررفتارنيزبالاخواهدبود. مثال تبديل ويديو به ديجيتال مصداق اين امر است. جريان صدا گزاري ديجتال مصداق همين امر است. و .... از سوي ديگر وضعيت پر شتاب تحولات تكنو لوژي را درجهان در نظر بگيريد. سرعت آن شتاب و سرعت حركت ما؟
«محسن شمس»
«صنعت سينما، در پي يافتن جايگاه سينما ملي، ،صنعت سينما،شماره پنجم 1381»

تهران – 1381
نكته ديگري كه در مجموع توليدات امسال سينما نظر را به خود جلب مي كند ، توليد فيلم سينمايي به طريقه تصوير برداري ويديويي و انتقال آن به فيلم 35 م. م. ،با استفاده از امكانات كامپيوتر است . كه اصطلاحا به آن ديجيتال مي گويند . (كه بررسي ابعاد متفاوت و ماهيت اين فرآيند و ارتباط آن با يك مقوله حرفه ايي به نام سينما يك ضرورت است .) اين توليد نسبت به سال گذشته دو برابر شده است . سال گذشته حدود 7 عنوان فيلم به اين شيوه تصوير برداري شده است . و امسال حدودا 15 فيلم . يكي از دلايل متراكم شدن توليد در سال هاي اخير (و احتمالا سال هاي آتي ) همين موضوع است .البته ازنظر من اين يك زنگ خطر براي سينماي ايران است . با توجه به استفاده از وسايل ويديويي غير حرفه ايي (وغيرمتعارف) براي چنين فرآيندي در سينماي ايران ،رشد اين روند به مصلحت سينما نيست .

«محسن شمس»
«صنعت سينما، موج سينماي جوان در حوزه حرفه اي، ،صنعت سينما،شماره هفتم 1381»

تصويرعشاير در سينماي ايران

تصویر عشایر در سینمای ایران

با نگاهي به روش شناسي مطالعات فيلم شناسي سينماي ايران
و معرفي نرم افزار سيمرغ، بانک اطلاعات تاريخ سينماي ايران

محسن شمس
aftaban@yahoo.com
(کارشناس سينما، کارشناس ارشد پزوهشي هنر، طراح و برنامه ريز اطلاعات فرهنگي و هنري)

کليدواژه: فهرست نويسي, مستندسازي,طبقه بندي, معماري اطلاعات, معني شناسي, اصطلاحنامه, فيلم شناسي, سينماي ايران, ميراث شنيداري و ديداري, حافظه جمعي, حافظه ديجيتالي, حافظه جهاني,


خلاصه: ....



مقدمه :

اين مطالعه(نرم افزار فهرست نويسي،مستند سازي،نمايه سازي و طبقه بندي ميراث شنيداري و ديداري معاصر ايران)با هدف بهينه سازي روش هاي مديريت اطلاعات فرهنگي و روش شناسي مطالعات سينمايي با استفاده ازدانش تکنولوژي اطلاعات تنظيم شده است. توجه به مطالعات:مردم شناسي، قوم شناسي، اجتماعي، فرهنگي و... بخشي ازاين مطالعه جامع است که در اين نوشتاربه آن توجه شده است

· طرح ديدگاه كلي :

...حافظه،شخصيت فردرامي سازدوشخصيت افرادوسنت ها،شخصيت جمعي يك گروه اجتماعي، يک قوم ويک ملت را تشكيل مي دهند.ما با حافظه مان زندگي مي كنيم وزندگي معنوي ما درحقيقت تلاش براي حفظ گذشته وپيوندآن به آينده است. باظهورهزاره جديدنظرمردم به گذشته وآينده نيزتغييركرده است.جوامع پيشرفته دنيادرهزاره جديدمي كوشند،باتوجه بيشتربه فرهنگ وتاريخ،زمينه پيشرفت خودرادرآينده هموارتر سازند.امروزه فرهنگ،عناصرومظاهر فرهنگي جزء مهم ترين ابزارها و امكانات براي پيشرفت يك كشور است.

...هويت فرهنگي يك ملت و حفظ آن و توجه به موضوع حافظه جمعي در نظام هاي اجتماعي از جايگاه ويژه ايي برخورداراست .اين حافظه گذشته و حال را به هم گره مي زندو آينده را نيز ترسيم مي كند.حافظه مستند- تاريخي يك ملت (در قالب اشياء،مكتوبات،نوارهاي صوتي،فيلم هاو...) ،بخشي از حافظه فرهنگي وحافظه فرهنگي بخشي از حافظه ملي وحافظه ملي يك كشور،بخشي از حافظه جهاني محسوب مي شود.برنامه حافظه جهاني به عنوان رهيافتي جديد براي ايجاد تسهيل در حفظ جنبه هاي متفاوت ميراث بشري از طريق بكارگيري فن آوري مناسب در سطح جهان در همين راستا،تدوين و پي گيري مي شود.

...ميراث فرهنگي وجنبه هاي مختلف آن بخش مهمي از اين حافظه را تشكيل داده و بازتاب واقعي تنوع انسان، زبان و فرهنگ هاي مختلف است . ميراث فرهنگي اعم از ميراث مادي و معنوي ,شناسنامه تاريخي و هويت يك قوم،يك ملت،و يك كشور است.اگر مي خواهيم به گذشته تذكر پيدا كنيم شناسنامه تاريخي ما ميراث فرهنگي ماست. تكيه بر گذشته و احساس هويت تاريخي مقدمه تلاش براي ساختن بهتر امروز و فرداست.

فيلم خانه ها،مراكزنگهداري وبايگاني اسناد،كتابخانه ها،نوارخانه ها، ها،موزه هاو هريك به تنهايي بخش هاي ارزشمندي ازميراث مستند، حافظه و خاطرات فردي و جمعي يك جامعه را در خود حفظ كرده اند.يك صدسال پيش اين مراکز صرفا مكان هايي براي ارضاي كنجكاوي افراد بودند.امروز،مراکز نگهداري اسناد فرهنگي و هنري به عنوان جزيي از يك جامعه و شاخص يك ملت در جهان محسوب مي شوند. جامعه ايي را تصور كنيد كه از گذشته خود شواهدي در اختيار نداشته باشد.ملتي را در نظر بگيريد كه تصوير شيي براي توضيح تاريخ خود نداشته باشد تا بتواند براي نسل هاي آينده باورها،روياها يا دستاوردها هايش را بيان كند.سرزميني را در نظرآوريد كه در آن موسيقي نواخته نشده باشد،آوازي خوانده نشده باشد،فيلمي ساخته نشده باشد و تابلو و اثر هنري خلق نشده باشد و هنر،تاريخ و علوم آن را كسي بخاطر نياورد.سرزميني را تصور كنيد كه عرضه فرهنگ هاي ديگري درآن مجاز نباشد،در چنين سرزميني مديريت و برنامه ريزي فرهنگي وجود ندارد.
جهاني شدن شامل تراکم دنيا به عنوان يک کل و از طرف ديگر در پايه گذاري فرهنگ جهاني از طريق جامعه اطلاعاتي است. جهاني شدن با مشارکت تمامي فرهنگ ها، تمدن ها، و ومذاهب به وقوع خواهد پيوست و نوعي توازن و يکپارچگي انتظارات و رفتارها را در پي خواهد داشت
هم اكنون،كتابخانه ها، فيلم خانه ها،آرشيوهاو...با دگرگوني هاي مهمي روبرو هستند. تكنولوژي اطلاعات اين مراكز را به عرصه هاي جديدي از همكاري هاي ملي و منطقه ايي و بين المللي و حضور در شبكه ها مي كشاند.رقمي شدن موضوعات فرهنگي و هنري و تاريخي يكپارچگي مفاهيم در حوزه مديريت ميراث فرهنگي را تسريع كرده و با از ميان برداشتن مرزهاي جغرافيايي،هر موزه، فيلمخانه و مركزنگهداري اسناد فرهنگي و هنري به بخشي از ميراث فرهنگي جهاني و حافظه جهاني تبديل خواهد شد .با متمركز ساختن فعاليت هاي خود بر ايجاد چنين روندهايي بر تقويت ساز و كارهاي كثرت گرايي فرهنگي،گسترش جريان آزاد اطلاعات،محتواي جديدي به گفت و گوي ميان تمدني بدهيم و بر روند كنوني همگرايي بين فرهنگ ها تاكيد كنيم.

سينماي ايران تاريخي يکصد ساله دارد. از عمر سينماي مستندبيش از يکصد سال و سينماي داستاني بيش از 75 سال و از حضور تلويزيون بيش از چهار دهه مي گذرد به تعبير ديگر بيش از يکصد سال که ايرانيان فرصت ثبت و ضبط فرهنگ ملي خود را بر روي نوارهاي سلولوئيدي، نوارهاي مغناطيسي صوتي و تصويري پيدا کرده اند، اين فرصت نه فقط ميراث ملي اين سرزمين بلکه بخشي از ميراث منطقه ايي و جهاني امروز بشريت است.
در طول اين سال ها، با همه فراز و نشيب ها، هنر- صنعت تصوير به يکي از جدي ترين مقوله هاي فرهنگي(در قياس با ساير هنرها) تبديل شد. وبه ويژه در سال هاي اخير"سينماي ايران" توانست چهره اي تازه ايي ازاين سرزمين براي جهانيان تصوير کند
سينما در ايران مثل خيلي از جاهاي ديگر با فيلم مستند آغاز شد.وباز موضوعات اين فيلم انسان، جامعه و زندگي بود. از فيلم هاي مستندابراهيم خان عکاسباشي (1900-1899)1279 تا بيست و پنج سال بعد، فيلم جاوداني "علف" در سال(1924)1304که توسط دوفيلمساز غير ايراني تهيه شد و موضوع آن کوچ طايفه بابا احمدي از ايل بختياري از يک سوي زردکوه از منطقه سردسير به سمت ديگر اين کوه منطقه گرمسير و عبور نزديک به پنجاه هزار نفر زن و مرد کودک به همرا نيم ميليون راس بز و گوسفند و اسب براي رسيدن به علف زارهاي سبز و خرم، حرکتي از ميان رودخانه خروشان کارون صخره هاي صعب العبور و دره هاي خطرناک و قله هاي پربرف.. فيلمي در رديف آثار فلاهرتي از اولين آثار مستند تاريخ سينما و تا امروزاز مجموع رکوردهاي ثبت شده بيش از 4000 عنوان فيلم مستند ثبت شده است و از اين ميزان حدود 600 عنوان فيلم مردم شناسي نمايه شده که حدود 150 عنوان فيلم مشخصا درموضوع قوم شناسي اقوام و ايلات ايراني است فاصله سال هاي 1304 تا 1342 يعني سالي که فيلم مستند واقعيت گراي شقايق هاي سوزان توسط هوشنگ شفتي در اداره کل امور سينمايي کشور در موضوع کوچ عشاير ايل بختياري از اقوام لر از ييلاق به قشلاق ساخته مي شود، فيلمي درباره عشاير ثبت نشده است در اين دوره 40 ساله جز چند مورد فيلم مردم شناسي درباره زندگي ايرانيان، زندگي مردم در سواحل چابکسر احيانا تصاويري در مجموعه اخبار ايران دراين سل ها تصاوير ديگري ثبت نشده است.اما اين وضعيت طي دهه 40 و 50 با ورود نيروهاي جديد و سازمان هاي فرهنگي و هنري و توجه به برنامه هاي توسعه اجتماعي و اقتصادي شکل ديگري به خود مي گيرد.از فيلم هاي اين دوره با گرايش مردم شناسي مي توان بعد از شقايق سوزان به فيلم مشک(دانشگاه تهران)1344 فيلم بلوط و فيلم دهدشت/1346 / نادر افشار نادري مجموعه فيلم هاي رقص هاي محلي از اقوام مختلف ساختع شده طي سال هاي 1349تا 1350 در اداره کل امور سينمايي اين روند طي دهه 50 تا سال 1357 که تحولات سياسي اجتماعي جامعه ايراني را دگرگون مي کند رشد نسبتا فزاينده دارد در سال هاي اوليه انقلاب رشداين روند محدود است و برخي کارها ي توليد ده توسط سازمان صدا و سيما ثبت شده است . با شکل گير سازمان هاي جديد در بخش سينماي مستند و نيمه حرفه ايي در اواسط دهه 60 اين روند سيري رو به رشد مي يابد که در طول دهه 70 نيز حفظ مي شود در اواخر دهه 70 با توجه به ورود دوربين هاي ديجيتال به بازار و برنامه ريزي انجام شده و همچنين توجه جشنواره هاي داخلي رفته رفته اين روند با افزايش قابل توجهي روبرو شده است
...بيش از 2500 عنوان فيلم بلند سينمايي، بيش از 10000عنوان فيلم کوتاه،مستند، داستاني و انيميشن و هزاران ساعت برنامه و مجموعه تلويزيوني تاسيس بيش از يک هزار مرکز خدمات فني سينمايي و بيش از500 سالن نمايش و تربيت ده ها هزار هنرمند و متخصص و ده ها عنوان مجله و صدها عنوان کتاب سينمايي و هزاران برگ سند در طول يک قرن حاصل تلاش هاي سياه و سفيد و رنگي اين دوران است.
تاکنون بيش از13000 عنوان ازاين آثار و همچنين 25000نفر از هنرمندان و متخصصان و30000اصطلاح و کليد واژه در بانک اطلاعات تاريخ سينماي ايران فهرست نويسي،مستندسازي و طبقه بندي شده است. و البته همچنان کار ادامه دارد پپيش بيني مي شود اين اطلاعات تا مرحله تکميلي ظرف 3سال آينده به بيش از 3 برابر اين مقدار برسد. اکنون دسترسي به بخش هايي از آن در محيط اينترنت فراهم مي شود
تلاش مي شود تا در کنار اين روند مناسبات افراد باهم، ارتباطات افراد با فيلم ها و سازمان ها و همچنين ظرفيت هاي معنايي و مفهومي فيلم ها وارتباط انها با رويدادهاي تاريخي و اجتماعي و سياسي نيز مطالعه و فهرست نويسي شوند
اين فيلم ها مي توانند کوتاه يا بلند مستند گزارشي يا داستاني ويا انيميشن و يايک برنامه و سريال تلويزيوني باشند
به هرصورت انچه که مهم است، اين است که اين تصاوير، تصويرزندگي هستند و انسان بازيگر و محور اصلي اين زندگي است. از اين رو شناسايي و طبقه بندي انچه ثبت شده است بهترين ابزار مطالعات مردم شناسي و انسان شناسي معاصر ايران است.
روش شناسي مطالعات مردم شناسي و فرهنگي و همچنين روش شناسي سينماي مردم شناسي و تطبيق اين دو با هم از موضوعاتي است که اين مطالعه در پي يافتن پاسخي در خور براي آن است
تهيه اصطلاحنامه هاي جامع وتخصصي براي طبقه بندي و ذخيره سازي سريع ترو دسترسي بهتر از روش هايي است که کتابداران و خلف امروزين آنها يعني تکنولوژيست هاي اطلاعاتي براي مديريت اطلاعات توصيه مي کنند
در حال حاضر تهيه اصطلاحنامه تخصصي سينماي ايران با رويکردي تحليلي و معني شناسانه از منظر هستي شناسي از ديگر اهداف طرح معرفي شده است که گام هايي دز اين زمينه برداشته شده
سئوال اين است که دامنه معاني و مفاهيم در سينماي ايران چيست ؟ از سوي ديگر ،اين دامنه، يعني آنچه تاکنون ثبت و ضبط شده است، با دامنه مفاهيم و معاني در حوزه فرهنگي، تاريخي، اجتماعي و تمدني ايران به طور عمده و به طوراخص ويژگي معنوي سينماي ايران و نظام معناشناسي و سبک شناسي و زيبايي شناسي سينماي ايران چه انطباق و ارتباطي دارد
تصوير سينماي ايران به عنوان آينه تمام نماي جامعه ايراني چگونه است؟ سينما،محصول قرن بيستم است، بشر در قرن بيستم توانست معني و معاني خود را رنگ خود را صداي خود را زبان خود را با سينما تصوير کند وثبت کند امکاني که تاپيش از آن براي او ميسر نبود. تا پيش از اين فقط بدنه سفال ها و کاشي ها و سنگ نبشته ها.... اين امکان را براي او فراهم مي کردند که ما نتيجه آن را در موزه ها مي بينيم
اما دوربين ها سريع تر عميق تر گسترده تر و پرشتاب تر از هميشه تاريخ به لحظه لحظه زندگي و به جاي جاي جغرافياي حضور انسان نفوذ کردند و ثبت کردند تاريخ را و سياست را جنگ را و صلح را دراين سال ها تصوير ما چگونه بوده است؟ زندگي ما چگونه بوده؟ است جايگاه عناصر فرهنگي عناصر مردم شناسي؟ تصوير اقوام؟ لباس؟ خوراک؟ آداب ؟آيين؟ و مناسک ما چگونه بوده است؟انسان معاصر ايراني چگونه زندگي مي کرده،شهر ايراني در اين سا ل ها چه روند و چه رشدي داشته است سينماگران ايراني و غير ايراني چه بخش هايي از آن را پويش کرده اند دوربين ها،کجاها رفته اند؟ و کجا ها نرفته اند؟ و کجاها بايد بروند؟ اين ها بخش هايي از سئوال هايي ست که نرم افزار سيمرغ دنبال روش شناسي براي پاسخ هاي آنهاست البته بخش هايي آماده شده و بخش هايي در حال آماده شدن است.سر عنوان هاي اصلي براي تقسيم بندي موضوعي که تاکنون شناسايي و فهر ست شده اند عبارتند از:
- آموزشي92
- اجتماعي1453
- اخلاقي1
- ارتباطات39
- افسانه ايي1
- اقتصادي17
- انقلاب اسلامي31
- ايران شناسي192
- باستان شناسي4
- پزشکي17
- پليسي43
- تاريخي370
- جنايي9
- دفاع مقدس177
- ديني46
- روان شناسي4
- سياسي181
- صنعت210
- عرفاني5
- علمي39
- فرهنگي120
- فلسفي12
- کشاورزي58
- کودک و نوجوان115
- محيط زيست176
- مردم شناسي802
- معماري8
- مشاهير216
- ميراث فرهنگي391
- نظامي92
- هنرهاي سنتي106
- ورزش186
...اين ها موضوعات اصلي هستند هر يک از اين ها به نوبه خود به سر عنوان هاي فرعي ديگري تقسيم مي شوند مثلا شاخه مردم شناسي را بررسي مي کنيم. گفتني است اعداد مقابل سر عنوان ها نشانگر فراواني آن هاست . در طول مطالعه برخي از سرعنوان ها که از فراواني کمتري برخوردار هستند در سرعنوان هاي اصلي ديگري ترکيب شده اند. براي تقسيم بندي مضمون و گونه شناسي نيز سرعنوان هاي مستقل ديگري در نظر گرفته شده است.
- آب3
- آداب رسوم150
- آموزش1
- ادبيات شفاهي17
- اديان6
- اسب4
- اسطوره شناسي8
- اقوام169
- باورها4
- بازي و سرگرمي9
- بهداشت1
- پوشاک19
- بيماري و درمان1
- خوردني ها17
- دفاع مقدس
- دادوستد3
- راه و جاده1
- سفرنامه1
- قنات12
- قوم شناسي2
- کوچ16
- گاه شماري1
- گياهان دارويي1
- مسکن6
- مشاغل36
- معيشت131
- موسيقي34
- ورزش16
- هنرهاي سنتي66
درادامه مي توانيم زيرشاخه هاي فرعي هريک ازشاخه هاي يادشده رانيز بررسي کنيم براي نمونه شاخه اقوام را پي مي گيريم:
- ايل بختياري12
- ايل بهلولي1
- ايل دشت مغان1
- ايل قشقايي
- 6ايل کرمانج1
- بازماندگان کادوسيشمال کشور1
- بلوچ6
- تالش13
- ترکمن20
- طائفه کشکولي(فيرزوزآباد)1
- عرب1
- عرب(عشائر خوزستان)2
- عشائر بوشهر2
- عشائر خليج فارس1
- عشائر شرق1
- فارس2
- قزاق1
- گدارها1
- کرد18
- گرجي1
- لر48
البته هنوز کار طبقه بندي بسياري از رکوردهاتمام نشده است تاکنون اطلاعات 13500 عنوان فيلم از کاتولوگ ها، مجلات، روزنامه ها و گزارش هاي روزانه جمع آوري شده است . بسياري از عناوين اطلاعات کمتري درباره شرح،محتواو موضوع فيلم با خود دارند و تکميل اين بخش ها زمان بيشتري مي خواهد. پس از ثبت انچه در طول يکصدساله اخير روي داده پيش بيني مي شود سالي 1500 تا 200 عنوان جديد به مجموعه اضافه شود. شرحي از فيلم، عوامل فني و هنري، نظرات و نقدهاي فيلم، کتابشناسي، کلمات کليدي درباره موضوع، مضمون،گونه، وضعيت نمايش، وضعيت توليد ،جشنواره ها و ... از هر فيلم نيز به هر رکورد اضافه مي شود
اين روند ادامه دارد تاکنون ده ها هزار کلمه به همين ترتيب نمايه شده در بانک اطلاعات ثبت و طبقه بندي شده است اين روند مي تواند همچنان ادامه پيدا کند حتي پيش بيني شده است به صوررت ان لاين از طريق اينترنت نيز از علاقه مندان، دانشجويان و محققين سينمايي نيز در تکميل اين دايره المعارف کمک گرفته شود.اما بايد به کيفيت و دقت آن از همين حالا فکر کرد هدف تحقق نوعي مشارکت عمومي و استفاده از ظرفيت هاي موجود در جامعه براي يک کار علمي – ملي بزرگ است بر اساس.همين روش براي شکل گيري يک بانک اطاعات مردم شناسي نيز فکر شده است. شايد از طريق همين بانک اطلاعات فيلم ها نيز براي تحقق آن اقدام شود. از همين اينک فکر شده براي هر عنوان فيلم محلي براي اضهار نظر منتقدان و بينندگان فيلم در نظر گرفته شود . چه فيلم هاي قديمي و چه فيلم هاي جديد . حتي فيلم کوتاه ويديويي که در جشنواره محلي ديده شده اند اين فيلم ها اطلاعات بسيار ارزشمند اجتماعي مردم شناسي و انسان شناسي با خود دارند . که عليرغم اهميت شان فرصتي لراي ديده شدن و طرح شدن پيدا نمي کنند. و در هيچ مجله ايي درباره آنها نمي نويسند ودرفهرست هيچ فيلم خانه ايي قرار نمي گيرند. و حالا ميتوان به ديده شدن آنها اميدوار بود.


انقلاب ارتباطات با توسعه تكنولوژي هاي ارتباطي و نرم افزارهاي الكترونيكي در زمينه هاي مختلف كامپيوتر،مخابرات،صوت و تصوير لحظه به لحظه حيات اجتماعي بشر را دچار دگرگوني ساخته است.تكنولوژي هاي جديد ارتباطي با ارايه گستره وسيعي از اطلاعات و ارتباطات به مردم ،ماهيت محيط زيست بشر را دگرگون مي سازند. تمام «نظام» هاي «نهاد» هاي جوامع بشزي مثل : فرهنگ، دانشگاه، كار، سياست، آموزش و... ازهم اكنون تحت تاثير تحولات ناشي از شبكه هاي رايانه ايي قرار گرفته اند. بنيان هاي مستحكم سنتي در همه ابعادتكنولوژي اطلاعات به تدريج فرو ريخته و سيستم هاي مدرن ظهور مي نمايد. «روش هاي ديجتال»با رقمي كردن ارتباطات با سرعت نور هر اطلاعي را از يك نقطه به نقطه ديگر منتقل مي كند و از طريق فيبرنوري و ماهواره ها ديگر مسئله «زمان»و«فاصله»مطرح نيست .

تكنولوژي ارتباطات بيشترين تاثير را در رشد و توسعه فرهنگي،اجتماعي و اقتصادي دارد.به كارگيري «تكنولوژي اطلاعات»همراه با رايانه ايي كردن مراحل كار و روش هاي مديريت تحولات عمده ايي در سازماندهي و ساختار اجرايي امور بوجود مي آورد.حركت به سمت «نظامهاي شبكه ايي »و تبديل تمركز به «تمركز زدايي» و به طبع «جهاني سازي» از اهم اين تغييرات است . عدم توجه به اين تحولات نه تنها امكانات يك سازمان (اعم از فرهنگي و يا اقتصادي ) را بدون كار كرد مي سازد. بلكه در عرصه رقابت هاي ملي و بين المللي هميشه آنها را به صورت تماشاگراني منفعل باقي خواهد گذاشت. اين شرايط باعث بروز شكاف عظيمي بين ملت ها، دولت هاو سازمان ها خواهد شد كه امروزه به عنوان «شكاف ديجتالي» از آن ياد مي كنند.اولين گام براي خروج از اين چرخه،آگاهي،بررسي و پي گيري اين تحولات است . كه مي توان به ترسيم خط مشي كلي و كلان در برخورد با امواج «جهاني شدن»،«انقلاب ارتباطات»و «تكنولوژي ارتباطات» پرداخت و از تكنولوژي هاي جديد ارتباطي با هدف توسعه سازمان با توجه به ارزش هاي مذهبي و ملي حداكثر بهره برداري را داشته باشيم . درحقيقت اين شرايط بيانگر تحقق زمينه گسترده «عبور از يك نظام اطلاعاتي به نظامي ديگر» خواهد بود. موضوعاتي مانند:

ü مديريت برنامه ريزي و اجرايي الكترونيكي فيل خانه ها، موزه ها و مراكزفرهنگي وهنري
ü پايگاههاي اطلاعاتي چند رسانه ايي فيلم شناسي وموضوعات فرهنگي و تاريخي
ü کتابخانه ها؛ فيلم خانه وموزه هاي ديجيتالي (مجازي)

.
رقمي كردن سيستماتيك حافظه هاي نوشتاري ،شنيداري و ديداري به باز تعريف مفهوم اطلاعات تاريخي ، فرهنگي ،هنري وچگونگي دسترسي و كاركرد آن منجر شده است . رقمي كردن به معناي ايجاد بانك هاي اطلاعاتي چندرسانه ايي و استقرار آنها دربخش هاي مختلف سازمان و بر روي شبكه اينترنت است،كه همواره توسط اطلاعات رقمي تقويت و به هنگام مي شوند.اين فرآيند در طول چند سال ادامه خواهد يافت تا ميزان قابل توجهي از منابع راپوشش دهد. هدف اين است كه در كوتاه ترين زمان خدمات اطلاعاتي گسترده ايي از هزاران شيي و موضوع فرهنگي ، تاريخي و هنري فراهم شود.در عصر واقعيت هاي مجازي مشاهده و دستيابي به اصل موضوع ،نقش و اهميت گذشته را ندارد.از اين رو در سالهاي اخير ظهور روش هاي نو در فعاليت و مديريت موزه ها ،فيلمخانه هاو مراكز فرهنگي ، تاريخي و هنري را شاهد هستيم .
معماري اطلاعات فرهنگي وهنري براي ايجادبانك هاي اطلاعاتي،نظام مديريت وگردش اطلاعات و روش هاي حضور در اينترنت امري ضروزي و اجتناب ناپذير است .اين فرآيند در هريك از شاخه هاي موضوعي بايد پي گيري شود . درهمين ارتباط موضوع فهرست نويسي،مستدسازي و طبقه بندي وسازماندهي محتوي (فيلم ها و برنامه ها، موضوعات و اسناد ) براي ايجاد يك سيستم دايمي و مطمئن شناسايي ونگهداري و مديريت فيلم ها مطرح مي شود . بايد در نظر داشته باشيم ،فرآيند ايجاد «بانك هاي اطلاعاتي »و رايانه ايي كردن » و حضور در «شبكه اينترنت » تحقق«سازمان و مديريت مجازي» و در نهايت «جامعه اطلاعاتي» پس ازفهرست برداري و مستند سازي موضوعات فرهنگي و تاريخي انجام پذير است . سازماندهي اشياء،مدارك و موضوعات موقعي انجام مي گيرد كه بتوانيم آنها را بر اسا س يك نظام معين رده بندي كنيم .رده بندي فيلم ها و موضوعات ، معمولا با استفاده از فنون نمايه سازي صورت مي پذيرد. تحليل موضوع سهم مهمي در جريان ارتباطات و اطلاعات دارد.داده هاي نمايه سازي جزء ضروري در حلقه ارتباط ميان توليد كننده اطلاعات و مصرف كننده نهايي آن به حساب مي آيد. بنابراين تبين نظام توصيف و تحليل فيلم ها،اسناد،تنظيم شناسه ها ، سرعنوان هاي موضوعي و الفبايي و طرح هاي رده بندي در يك سيستم مديريت اطلاعات فرهنگي و تاريخي و هنري از ضروريات مي باشد. ارايه يك نگرش سيستمي و تبين سازمان مفاهيم (دانش) در حوزه مطالعات فيلم شناسي سينماي ايران ، سهم و نقش عمده ايي در اين امر بازي مي كند. باتوجه به كم سابقه بودن (و يا نبودن) چنين روش هايي در حوزه مطالعات سينماي ايران ، توجه به اين امر پايه ايي از اهميت قابل توجهي برخودار است.
ازنقطه نظرمديريت ميراث فرهنگي موضوعات مستند نشده (بدون اطلاعات و شناسنامه) تفاوتي با موضوعات گمشده ندارند. اهميت و ارزش علمي يك موضوع تاريخي ، فرهنگي و هنري ،نه در خود آن موضوع بلكه در اطلاعات و مستدات مربوط به آن نهفته است . به تعبيري ديگر ميراث فرهنگي ،تاريخي و هنري بدون وجود اطلاعات ومستندات مربوط به آنها عملا فاقداعتباز واستناد هستند.طراحي روش هاي گردآوري،ذخيره سازي و بهره برداري اطلاعات و مدارك مربوط به اين موضوعات كاري گسترده و گيج كننده است كه تحقق آن تنها با ايجاد يك نظام تخصصي«فيلم شناسي سينماي ايران»با استفاده از امكانات پيشرفته نرم افزاري و سخت افزاري رايانه عملي خواهد بود.
پيشرفت هاي مداوم و گسترده درفن آوري رايانه امكانات وسيعي براي توليد ،ذخيره سازي ،باز يابي و مبادله اطلاعات مربوط مطالعات فرهنگي و هنري را فراهم كرده است . استفاده از اين تكنولوژي ها به محققان اين امكان را مي دهد كه با يكديگر همكاري نزديكتري داشته باشند . گذشته از مزيت هاي مديريتي و اطلاع رساني در دسترس بودن بانك هاي اطلاعاتي و مدارك تصويري آثار فرهنگي ، تاريخي و هنري مي تواند ميزان نياز به دستيابي خود شيي را كاهش دهد و همين امر به نوبه خود براي انتخاب بستر مناسب حفاظتي تاثير مي گذارد.